Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ», 25-11-1994

Να αλλάξουν οι σχέσεις μέσα στην Εκκλησία

Μια απάντηση τού μακαριστού μητροπολίτου Αττικής και Μεγαρίδος Νικοδήμου («Ορθόδοξος Τύπος» 25-11-1994) σε άρθρο στην εφημερίδα «Βήμα» του μητροπολίτου Θηβών και Λεβαδείας Ιερωνύμου. Το άρθρο στέκεται στις σχέσεις Εκκλησίας-Κράτους. Κυρίως τον Θηβών Ιερώνυμο τον απασχολούν οι αντικανονικές (κατ’ αυτόν) παρεμβάσεις του κράτους (όλες κι όλες είναι οι δικαστικές αποφάσεις του Σ.τ.Ε. που ελέγχουν και ακυρώνουν παράνομες πράξεις της διοικήσεως της Εκκλησίας!).

Ομολογώ ότι με αιφνιδίασε και με εξέπληξε το άρθρο τoυ Μητροπολίτη Θηβών Ιερωνύμου. Δεν γνωρίζω αν είναι πηγαίο ή σκόπιμο. Όμως, όποια κι αν είναι η πρόθεση του αρθρογράφου, εγώ το ένοιωσα σαν μια πνευματική αξονική τομογραφία, που εντοπίζει το λάθος και την αρρώστια τoυ σημερινού διοικητικού οργανισμού της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Δεν θα χρονοτριβήσω σε εισαγωγές Θα μπω αμέσως στην κατάθεση του λόγου μου ή μάλλον του αντιλόγου μου. Όχι για να αντιπαραταχθώ σε γνώμες συλλειτουργών Αρχιερέων. Ομολογώ, ότι η πείρα με δίδαξε, πως μία αντιπαράθεση δεν είναι γόνιμη και δεν φέρνει αποτέλεσμα. Αλλά για να πω δύο αλήθειες στον λαό, που έχει την αγωνία να πληροφορηθεί και που, πάντοτε, δέχεται απ’ τα επίσημα κλιμάκια δέσμες παραπληροφόρησης.

Τό ἄρθρο αὐτό δημοσιεύθηκε στό περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 59, 16-4-2001

Ὁ βηματισμός τῆς Ἐκκλησίας

(Ἀπόσπασμα ἀπό τό βιβλίο «Παγκοσμιοποίηση καί Ἐκκλησία»
τοῦ Mητροπολίτη Ἀττικῆς καί Mεγαρίδος Nικοδήμου)

Aὐτή τή στιγμή, πού ἡ παγκοσμιοποίηση βρίσκεται σέ πλήρη ἐξέλιξη, ἀλλά καί σέ διαδικασία ἀμφίβολης ἔκβασης, ἡ Ἐκκλησία λιτανεύει τή δόξα τοῦ Σταυροῦ τοῦ Ἰησοῦ Xριστοῦ καί τίς πληγές τοῦ δικοῦ της Σώματος. Tήν ἐμπειρία τῶν ἁγίων της καί τό σκισμένο χιτώνα τῶν διχασμῶν της. Tό δυναμισμό τῆς θείας συγκατάβασης, πού ἔφερε στή γῆ μας τόν Θεό Λόγο καί τήν ἐκφυλισμένη καί ἀποδυναμωμένη δική μας ζωή, πού δέν ἀποτελεῖ φωτιά ἱκανή νά ἀνάψει τό λύχνο καί νά τόν τοποθετήσει πάνω στόν οἰκουμενικό λυχνοστάτη.

Δύσκολο, σ᾽ αὐτή τή φάση, νά διατυπώσει κανείς σκέψεις καί νά συνθέσει πακέτο προτάσεων, ἱκανό νά καλύψει ὅλο τό φάσμα τῶν συνθηκῶν καί τῶν προβληματισμῶν τῆς οἰκουμενικῆς χριστιανοσύνης. Ἀλλ᾽ οὔτε καί στήν εὐλογημένη αὐλή τῆς Ὀρθοδοξίας μας, πού ἔχει ἁπλώσει τά σύνορά της στά ἀκραῖα σημεῖα τοῦ πλανήτη μας, μπορεῖ νά διατυπωθεῖ συμπαγές πρόγραμμα, μιά καί οἱ ἱστορικές κληρονομιές ἔχουν ἀφήσει διαφορετικά τυπώματα καί οἱ τοπικές συνθῆκες καλοῦν σέ ἐξειδικευμένη ποιμαντική δράση.

Kαί μόνο τό γεγονός, ὅτι ἕνα μεγάλο κομμάτι τῆς Ὀρθόδοξης οἰκογένειας ἔζησε γιά ἑβδομήντα ὁλόκληρα χρόνια μέσα στή φωτιά τοῦ διωγμοῦ, κατέγραψε στό Συναξάρι του ἕνα σμῆνος ἡρώων καί μαρτύρων καί βγῆκε ἀπό τή δοκιμασία μέ τά σημάδια τῆς ὀδύνης καί μέ τά στίγματα τοῦ αἵματος, ἀλλάζει τούς δεῖκτες τῶν δυνατοτήτων σέ ὅλο αὐτό τόν ἀγρό τοῦ Eὐαγγελισμοῦ.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ (1993) 

Αξιοκρατία ή φαυλοκρατία;

Μητροπολίτου Αττικής και Μεγαρίδος Νικοδήμου

Η νέα Κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να αντιμετωπίσει -και γρήγορα μάλιστα- την εκκλησιαστική κρίση. Ο διχασμός μέσα στο σώμα της Ιεραρχίας και η διοικητική αποσύνθεση δεν επιδέχονται αναβολές. Πολύ περισσότερο δεν αποτελούν στοιχεία γιά πολιτική εκμετάλλευση.

Δυο ολόκληρες δεκαετίες σέρνεται η κρίση στην ελληνική Εκκλησία. Οι Κυβερνήσεις, που πέρασαν, έπαιξαν "εν ου παικτοίς". Εκμεταλλεύτηκαν το φθαρμένο κύρος του Αρχιεπισκόπου της Χούντας, του κ. Σεραφείμ, γιά να θεσμοθετήσουν καταστάσεις, που οι παραδόσεις αυτού του λαού δεν τις πριμοδοτούν και η χριστιανική συνείδηση δεν τις αντέχει. Ο Αρχιεπίσκοπος, γιά όλα αυτά τά χρόνια ήταν ο στιγματισμένος καρπός της Χούντας του στυγνού δικτάτορα ίωαννίδη. Η φίρμα της φθοράς και της διαφθοράς. Ο ηγέτης, που δεν έχει την δύναμη να τραβήξει μπροστά, αλλά σύρεται. Η προσωπικότης η ανίκανη να οραματιστεί και ανίσχυρη να αντιταχτεί σε καταλυτικές πρωτοβουλίες και διαδικασίες. Η σκιά μιας εκκλησιαστικής παρουσίας, που μπορούσε ο πρώτος τυχόν να την μετακινήσει πρός τις απόψεις του και να την χρησιμοποιήσει γιά να καλύψει τις εκτροπές του. Ξεφτισμένος σαν αρχιερέας, παράμενε φορέας μιας εξουσίας, που την ξεπουλούσε εκάστοτε στην πολιτική βούληση, αρκεί να του εξασφάλιζαν την ανεμπόδιστη παραμονή στον θρόνο του και την εξόντωση των συνεπισκόπων του, που τους θεωρούσε επικίνδυνους αντιπάλους του.

Και οι Κυβερνήσεις, όλες οι Κυβερνήσεις, που ακολούθησαν την επτάχρονη δικτατορία, εκμεταλλεύτηκαν στο μάξιμουμ την αδυναμία του.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ,

Μη πυροβολείτε τους θεσμούς

Μητροπολίτου Αττικής και Μεγαρίδος Νικοδήμου

Το εκκλησιαστικό πρόβλημα βρίσκεται στο κέντρο των συζητήσεων και των επικρίσεων. Νευρώνει το λαό, που αγαπάει την Εκκλησία και την oραματίζεται ακροβολισμένη στην πρώτη γραμμή των αγώνων. Απογοητεύει το πλήθος, που αναπαύεται στήν αδιατάρακτη νομή της ευμάρειας. Τροφοδοτεί την επικριτική ορμή της μερίδας, που επιδιώκει να εξαλείψει κι αυτά ακόμα τα ίχνη της μεγάλης Θυσίας του Γολγοθά και της ιστορικής πορείας του εκκλησιαστικού σώματος.

Δέν προτίθεμαι, με τούτο το μικρό κείμενο, να κάνω ιστορική αναδρομή και να παρουσιάσω τις πτυχές και τις πληγές, που προκαλούν τον σπασμό και φέρνουν στις στήλες των εφημερίδων ή στο γυαλί της τηλεόρασης τις εικόνες της εκκλησιαστικής αποδιοργάνωσης.

Ούτε επιδιώκω να μεταθέσω προσωπικές ευθύνες. Ή να διαμαρτυρηθώ για τις κατηγορίες, που με τον ρυθμό της κινηματογραφικής εικόνας εναλλάσσονται στα Μέσα της Μαζικής Ενημέρωσης.

Η εκκλησιαστική διοίκηση μου στέρησε τον διάλογο και τη δυνατότητα να αποσείσω τον σωρό των επικρίσεων. Παρά ταύτα, έχω δηλώσει, ότι είμαι έτοιμος να αντιμετωπίσω το κατηγορητήριο σε ανοιχτή σύναξη. Με την αντιπαράθεση των κατηγόρων μου. Με την παράσταση του νομικού κόσμου της πατρίδας μας. Με την συμμετοχή των εκπροσώπων της δημοσιογραφίας. Με την παρουσία του λαού.

Δεν αποφεύγω την κρίση. Δεν αποστέργω τον έλεγχο. Δεν φοβάμαι το δικαστικό βήμα.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ,

Εκκλησιαστική δημοσιογραφία

Μητροπολίτου Αττικής και Μεγαρίδος Νικοδήμου

Το πρόβλημα της δημοσιογραφίας είναι καυτό από οποιαδήποτε γωνιά κι αν το προσεγγίσει κανείς.

Στα οργανωμένα δημοσιογραφικά συμφέροντα η διοίκησι της Εκκλησίας της Ελλάδος προσπάθησε να αντιπαρατάξει μια αυτόνομη και καθαρά εκκλησιαστική δημοσιογραφία. Να ανοίξει δικούς της δίαυλους πρόσβασης στο λαό και ενημέρωσης.

Η όλη προσπάθεια, ίσαμε τούτη τη στιγμή διακλαδώνεται σε τέσσερες βασικές κατευθύνσεις.

1. Στην ίδρυση και τη λειτουργία εκκλησιαστικού ραδιοφωνικού σταθμού. Ο ραδιοφωνικός αυτός σταθμός φέρει την επίσημη σφραγίδα της Εκκλησίας της Ελλάδος, στεγάζεται στα κεντρικά κτίρια διοικήσεως και ελέγχεται πλήρως από τα πρόσωπα, που ασκούν φανερά ή παρασκηνιακά την διαχείριση της εκκλησιαστικής εξουσίας.

2. Στην έκδοση εφημερίδας, με τον τίτλο "Εκκλησιαστική αλήθεια", που συντάσσεται από τα ίδια βασικά πρόσωπα κι απηχεί περισσότερο τις απόψεις του παρασκηνίου.

3. Στην προσπάθεια επηρεασμού του καθημερινού τύπου. Για τον σκοπό αυτό εκδίδονται πυκνά δελτία ειδήσεων, τα οποία στέλλονται στις εφημερίδες και στα περιοδικά, για να περάσουν στις ειδήσεις και να γίνουν σε μεγάλη κλίμακα το περιεχόμενο των επισήμων ανακοινώσεων. Οι ψίθυροι, που ακούγονται ευρύτατα, δίχως να μπορεί κανείς να διαψεύσει ή να επιβεβαιώσει, είναι, ότι η διανομή αυτή των δελτίων ειδήσεων συνοδεύεται και με την παροχή του σχετικού χρηματικού ποσού, ανάλογου με την απαίτηση της εφημερίδας ή του δημοσιογράφου.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ,

Δημοσιογραφία και Εκκλησία

Μητροπολίτου Αττικής και Μεγαρίδος Νικοδήμου

Ένα απ' τα καυτά θέματα της επικαιρότητας. Πώς μπαίνει η δημοσιογραφία στον χώρο της Εκκλησίας; Με ποιό θεωρητικό και πρακτικό οπλισμό; Και με ποιά επιδίωξη;

Καθημερινά βλέπουμε στις εφημερίδες μας ρεπορτάζ για εκκλησιαστικά θέματα. Συχνά, οι τίτλοι, με τους οποίους παρουσιάζεται η ειδησεογραφία, είναι εντυπωσιακοί ή και προκλητικοί. Προδίδουν την πρόθεση των συντακτών ή των αρχισυντακτών να διεγείρουν τον οίκτο ή τη λαϊκή αγανάκτηση. Και το περιεχόμενο του χρονικού ή του άρθρου αποκαλύπτει πως δεν πρυτανεύει ο σεβασμός προς την αλήθεια και το χρέος μιας αμερόληπτης και αντικειμενικής ενημέρωσης του λαού, αλλά εξυπηρετούνται άλλοι στόχοι και διευκολύνονται άλλες επιδιώξεις.

Το ίδιο φαινόμενο παρουσιάζεται και στην τηλεοπτική ενημέρωση. Στην προσφορά των ειδήσεων υπάρχει μια κρούστα πλαστής αντικειμενικότητας. Η μάσκα, όμως, αυτή της δήθεν πιστής απεικόνισης των γεγονότων δεν κατορθώνει να αποκρύψει και να καλύψει το χαλκείο παραχάραξης της πραγματικότητας.

Απλά και ειλικρινά θα βάλουμε το δάχτυλο στην πληγή. Θα πούμε μερικές αλήθειες, που είναι πικρές, αλλά δυστυχώς αποτελούν καθημερινή εμπειρία όλων εκείνων, που αγαπούν την Εκκλησία και επιθυμούν να έχουν σωστή κι απαραχάρακτη την ενημέρωση.

1. Είναι γεγονός, ότι τα μεγάλα δημοσιογραφικά συγκροτήματα έχουν την πολιτική τους γραμμή και τους δημοσιογραφικούς στόχους τους. Μέσα απ' αυτό το κάτοπτρο της πολιτικής ή της κοινωνικής σκοπιμότητος φωτογραφίζουν όλα τα γεγονότα. Ακόμα και αυτά, που αποτελούν τις διακυμάνσεις ή και τις πληγές της Εκκλησίας.

Και το συχνότερο είναι, ότι μέσα στους στόχους αυτούς περιλαμβάνεται και το σχέδιο μιας αποδυναμωμένης Εκκλησίας, υποταγμένης στην εκάστοτε πολιτική διοίκηση κι ανίκανης να υψώσει φωνή διαμαρτυρίας ή να αναπτύξει μέτωπο αντίστασης ενάντια στην ανεντιμότητα ή την εκμετάλλευση του λαϊκού αισθήματος.

Ἐμπειρίες αἰώνων

Αἰφνιδιάζει, ὡς τολμηρή καί ἀπρόσφορη, ἡ ἄποψη, πώς τό αἴτημα τῆς νομοθετικῆς καί πρακτικῆς ἀποδέσμευσης τῆς ᾿Εκκλησίας ἀπό τό θεσμικό πλαίσιο τῆς Πολιτείας δικαιοῦται νά τό παρουσιάσει καί νά τό ὑποστηρίξει, μέ τή δική του ἐκκλησιολογική καί ἱστορική διαλεκτική, ἕνας λειτουργός τοῦ πανίερου Θυσιαστηρίου.

Οἱ εἰσηγήσεις, γιά τό χωρισμό Κράτους-᾿Εκκλησίας, ἠχοῦν μονόπαντα, ἀπό τά στρατηγεῖα τῆς ἀπέναντι ὄχθης. Οἱ ἀκοές μας ἔχουν στομώσει ἀπό τά μακρόσυρτα, ἠχηρά συνθήματα καί ἀπό τίς νευρώδεις ἀπαιτήσεις τῶν ἐκπροσώπων τοῦ στρατευμένου ἀθεϊσμοῦ καί τῶν διαφημιστῶν τοῦ, πνευματικά ἀχρωμάτιστου, ἀλλά ὁμοιόμορφου, παγκοσμιοποιημένου ἐκσυγχρονισμοῦ. Τόν ὀρυμαγδό τόν ἐντοπίζουμε -δεκαετίες τώρα- νά ξεσηκώνεται ἀπό τά στρατηγεῖα τῆς μανιακῆς ἀντιεκκλησιαστικῆς προπαγάνδας καί νά περνάει στήν πίστα τῶν κοινωνικοπολιτικῶν ἀντιπαραθέσεων ὡς προοπτική “πολιτιστικῆς ἀνάπτυξης” καί “προόδου”.

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 26, 1-12-1999

«Ἡ γνῶσις φυσιοῖ, ἡ δέ ἀγάπη οἰκοδομεῖ»

(A΄ Kορινθ. η΄ 1)

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου 

Παλιά ἡ διάγνωσι. Ἀπόσταγμα προσωπικῆς σοφίας  καί  ἔλλαμψης τοῦ Παναγίου Πνεύματος. Ἐμπειρία τῆς θεοφώτιστης προσωπικότητας τοῦ μεγάλου ἀποστόλου. Tοῦ Παύλου. Kαί χαραγμένη ἀπό τό εὐλογημένο χέρι του στήν ἐπιστολή, πού στέλνει στήν Ἐκκλησία τῆς Kορίνθου.

Ἡ γνῶσι, μικρή ἤ μεγάλη, λυμφατική ἤ πληθωρική, μπορεῖ νά ἀλλοιώσει τήν ὕπαρξι. Nά τήν ἐκτρέψη ἀπό τήν ἰσορροπία τῆς αὐτογνωσίας, τῆς σεμνότητας καί τῆς ταπεινοφροσύνης. Nά τήν ἀπομονώση καί νά τήν ἀποκόψη ἀπό τό κοινωνικό σῶμα τῶν «ἀδελφῶν». Nά τή σπρώξη στήν ἄγονη ἔπαρσι. Nά τήν καταντήση πύργο κλειστό. Tαξιδευτή μοναχικό στό πέλαγος τῆς ἱστορίας.