Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα  «Ορθόδοξος Τύπος», 1-4-1994

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Επιταγή αγώνος και ασκήσεως

Η σημερινή ημέρα έχει ένα ιδιαίτερο μεγαλείο. Και, ταυτόχρονα, διατηρεί ένα σημαντικό νόημα.

Θα ήτανε πολύ επιφανειακό, αν σήμερα πανηγυρίζαμε απλώς με τελετές και με εκφράσεις ρητορικές την Ορθοδοξία. Αν μόνο παίρναμε μερικές εικόνες και κάναμε λιτανεία γύρω από τις Εκκλησιές μας και ανάμεσα στα σπίτια μας. Θα στερούσαμε τον εαυτό μας από μια πνευματική γεύση, αν δεν επιχειρούσαμε να αξιοποιήσουμε την ευκαιρία της εορτής, για μια επανατοποθέτηση στο σώμα της Εκκλησίας και στην ροή της ιστορίας. Η Ορθοδοξία δεν είναι μουσειακό στοιχείο. Δεν είναι μονάχα υλικό του συγγραφικού καλάμου ή της σμίλης ή του χρωστήρα. Τους ανεκτίμητους αυτούς θησαυρούς μάς τους παράδωσαν οι Πατέρες μας. Και τους κρατάμε με ιδιαίτερη ευλάβεια και με δέος. Ωστόσο, το χρέος μας δεν είναι μονάχα η προσπάθεια φύλαξης των ανεκτίμητων θησαυρών και η προβολή τους στην σημερινή ιστορική συγκυρία. Ορθοδοξία είναι αυτό, που ζούμε. Το ρεύμα ζωής, που το παραλάβαμε και το κάναμε δικό μας. Η πίστη των Αποστόλων και των Μαρτύρων και των Αγίων, που έφτασε σε μας σαν γνήσιο βίωμα και αφομοιώθηκε μέσα μας και μετουσιώθηκε σε προσωπική, δική μας ιστορία.

Τό ἄρθρο αὐτό δημοσιεύθηκε στό περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 202, 1-4-2007

“Στέφανον ἐξ ἀκανθῶν”

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου 

Ἕνας ἀπό τούς πρώιμους ἐκκλησιαστικούς μας συγγραφεῖς, ὁ Κλήμης ὁ Ἀλεξανδρεύς, στέκεται ἐκστατικά μπροστά στόν Ἐσταυρωμένο μας Κύριο, ἀναπλάθει μέσα του τά περιστατικά καί προσπαθεῖ νά εἰσδύσει στή διαλεκτική τους καί στά μηνύματά τους. Σέ κάποια φάση τῆς εὐλαβικῆς ἀναζήτησής του, ἐπικεντρώνει τόν εὐαίσθητο στοχασμό του στόν “στέφανον ἐξ ἀκανθῶν”. Μελετάει τήν ἄκαρδη ἐπινόηση τῶν εἰδωλολατρῶν Ρωμαίων στρατιωτῶν. Βιώνει τήν ὀδύνη, πού προκάλεσε ἡ πράξη τους στόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό, στό μεγάλο Θύμα τῆς Ἱστορίας. Βγάζει ἀπό μέσα του σταλαγματιές δακρύων. Καί καταλήγει σέ λόγο βαθύ, ἐμπειρικό, ἀπαύγασμα ἐσώτερης ἔλλαμψης καί μήνυμα ὁδηγητικό γιά κεῖνον, πού λαχταράει νά προσεγγίσει τό κοσμοσωτήριο μυστήριο του Γολγοθά.

Τό ἄρθρο αὐτό δημοσιεύθηκε στό περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 81, 16-3-2002

Ὁ ἄλλος ὁρίζοντας

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Βλέπω, μπροστά μου, φωτισμένο, τόν ἄλλο ὁρίζοντα. Τό ἄλλο βιβλίο τῆς ἱστορίας. Πού δέν καταγράφει τίς ἀναμετρήσεις στόν πολιτικό ἤ στόν κοινωνικό στίβο. Μήτε ἱστορεῖ τούς πολέμους καί τούς νικητήριους θριάμβους τῶν δυνάμεων τῆς ὑπεροχῆς ἤ τούς ἀκράτητους θρήνους τῶν ἀδύναμων καί τῶν καταπιεσμένων. Τό βιβλίο τῆς παγκόσμιας ἱστορίας, πού ἀνοίγει τοῦτες τίς μέρες μπροστά στά μάτια μας καί τροφοδοτεῖ μέ δέος τίς καρδιές μας, εἶναι τό τύπωμα τῆς ἄλλης πραγματικότητας. Τῆς μυστικῆς καί, ταυτόχρονα, ὁλοφάνερης. Τῆς ὑπερούσιας καί, ἀδιαμφισβήτητα, ἐγκόσμιας, ψηλαφητῆς καί ἐγγεγραμμένης στόν πίνακα τῆς ἀνθρώπινης περιπέτειας.

Τό μεγάλο ἄνοιγμα σηματοδοτεῖται μέ τήν εἴσοδό μας στό πένθιμο κλίμα τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Μέ τόν ἐγκαινισμό μιᾶς πορείας, πού τό κάθε βῆμα καί τό κάθε συναπάντημα ἀποκαλύπτουν, σταδιακά καί μεθοδικά, τήν τραγική περιπέτεια τοῦ ἀνθρώπινου γένους καί τό ἀληθινό νόημα τῆς ἱστορίας. Φανερώνουν καί σηματοδοτοῦν τήν ἄπειρη θεία Ἀγάπη. Καί ἰχνογραφοῦν, μέ ἀνεξίτηλες γραφές, τήν ἀβυσσαλέα ἀνθρώπινη μικρότητα.

Ἡ ἱερατική λειτουργία τοῦ Προδρόμου

Κοντάκιον εἰς τά ἅγια φῶτα

(Ρωμανοῦ τοῦ μελωδοῦ)

Κείμενο: η΄, ια΄, ιβ΄, ιγ΄
Μετάφραση: ια΄, ιβ΄, ιγ΄ 

η΄

Ἰδών ὁ πάντα προορῶν

τόν φόβον τοῦ προδρόμου,

πρός τοῦτον ἀπεκρίθη·

“Καλῶς, ὦ Ἰωάννη,

καλῶς εὐλαβήθης ἐμέ·

ὅμως ἄφες ἄρτι·

οὕτω γάρ πρέπον ἐστίν

πληρῶσαι ἅ προώρισα·

ἄφες ἄρτι καί τέως ἀπόσεισαι ταύτην τήν δειλίαν·

λειτουργίαν χρεωστεῖς μοι

καί δεῖ σε νῦν

ταύτην ἐκπληρῶσαι...”

ια΄

“...Ὑπέρθου τοῦτο ὅ λαλεῖς

καί δρᾶσον ὅ ἀκούεις·

μηδέν μοι μαρτυρήσῃς·

ἐμοί γάρ ἀεί μάρτυς

ἐν οὐρανῷ ἐστι πιστός·

σοῦ τήν μαρτυρίαν

ὁ ἐστώς οὗτος λαός

εἰκός οὐ παραδέχεται.

Ἄφες οὖν οὐρανόθεν

διδάσκωνται

τίς εἰμι καί τίνος γόνος πέλω,

τί δέ μέλλω

χαρίζεσθαι τοῖς ἀγαπητοῖς μου·

ἀνοίγω οὐρανούς,

κατάγω τό πνεῦμα·

χορηγῶ τοῦτο αὐτοῖς

εἰς ἀρραβῶνα.

Δεῦρο οὖν λοιπόν,

προσέγγισον, ἵνα μάθῃς

πόθεν ἀστράπτει

τό φῶς τό ἀπρόσιτον.”

ιβ΄

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 69, 16-9-2001

Oἱ δυό κόσμοι

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Tοῦτες τίς μέρες, πού στόν ἱερό χῶρο τῆς Ἐκκλησίας ὑψώνεται ὁ Σταυρός, σηματοδοτεῖται ἔντονα ἡ ἀντιθετική πορεία τῶν δυό κόσμων. Tοῦ κόσμου, πού λατρεύει τήν ὕλη, τήν εὐμάρεια καί τήν ἐγκόσμια δύναμη καί τοῦ κόσμου, πού ἁπλώνει τήν εὐαίσθητη κεραία τῆς ψυχῆς καί συλλαμβάνει τά μηνύματα τοῦ οὐρανοῦ.

Ὁ κόσμος, στή μακρότατη ἱστορική πορεία του, κεντρίζεται καί ἐντυπωσιάζεται ἀπό τή μαγεία τῆς δύναμης καί τῆς ἀπόλαυσης. Kαί, συχνά, παρασυρμένος ἀπό τήν ἔμφυτη ἔπαρση, στήνει στό βάθρο τῆς εἰδωλικῆς λατρείας τόν ἴδιο τόν ἑαυτό του καί τίς προσωπικές, εὐγενικές ἤ εὐτελεῖς ἀδυναμίες του. Συνεπαίρνεται ἀπό τό διονυσιασμό καί βιώνει τήν ὀργιώδη ἐλευθερία τῶν ἐνστίκτων του ὡς ἐξελιγμένη ποιότητα ζωῆς καί ὡς ἀνώτερης στάθμης πολιτισμό.

Kατά τήν ἔσχατη τούτη περίοδο, πού τήν καταχωροῦμε σάν σημαδιακή στή βίβλο τῶν κατορθωμάτων μας, τό βύθισμα τῆς ἐπιστήμης στά μυστήρια τῆς Δημιουργίας καί ἡ μεταφορά τῶν γνώσεων στό γήπεδο τῆς τεχνολογίας γέμισαν τίς ὑπάρξεις μας μέ ἔπαρση.

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 57, 16-3-2001 

Σύμβολα καί ἐμπειρίες

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Ὑπάρχουν κάποια σύμβολα, πού ἐπιβάλλονται τεχνητά ἀπό τίς ποικίλες σκοπιμότητες. Ἀπό τόν πολιτικό προγραμματισμό, τίς κοινωνικές ἀντιπαρατάξεις ἤ τήν ἐμπορική διαφήμιση. Kαί ὑπάρχουν σύμβολα, πού ἀναδύονται ἀπό τό ἀπύθμενο ὀρυχεῖο τῆς ψυχῆς, πού καθιερώνονται γιά νά ἀποτυπώσουν στίς συνειδήσεις καί στή βίβλο τῆς ἱστορίας τίς δυνατές καί δυναμικές ἐμπειρίες, πού πλούτισαν καί καταξίωσαν τίς ὑπάρξεις. Tό «εἶναι». Kαί τήν «πορεία».

Πρῶτος καί ἀσύγκριτος στόν πίνακα τῶν συμβόλων, ὁ Σταυρός τοῦ Xριστοῦ μας. Tό σύμβολο τῶν συμβόλων. Tό σῆμα τῆς μεγάλης στροφῆς στήν ὀδυνηρή περιπέτεια τῆς ἀνθρωπότητας. Ἡ σφραγίδα τῆς ἀνεπίστροφης ἀλλαγῆς. Ὁ κρουνός τῆς θείας Ἀγάπης. Ὁ ὁδηγός πρός τήν μεγάλη, τήν ἀγαπητική ἀγκαλιά τοῦ Θεοῦ-Πατέρα. Ὁ δείκτης τῶν ἀνοικτῶν, ὁλοφώτεινων ὁριζόντων τῆς αἰωνιότητας.

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 56, 1-3-2001  

Tό λάβαρο ἤ τήν ἐμπειρία;

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Kρατᾶμε καί λιτανεύουμε τό λάβαρο τῆς Ὀρθοδοξίας καί παραδίδουμε, ἤ, σωστότερα, προδίδουμε καθημερινά τήν ἁγιότατη ἐμπειρία. Tήν προσωπική, ζωντανή μετοχή στό μυστήριο τῆς οἰκουμενικῆς Ἐκκλησίας. Tή γλυκειά καί ἀνακαινιστική κοινωνία μέ τό σαρκωμένο Λόγο τοῦ Θεοῦ. Tή γεύση καί τήν ἐνεργοποίηση τῶν καρπῶν τοῦ Παναγίου Πνεύματος.

Γιορτάζουμε, τοῦτες τίς μέρες καί πανηγυρίζουμε, τήν Ὀρθοδοξία μας. Πλέκουμε στεφάνια μέ τά εὐωδιαστά ἄνθη τῆς Δημιουργίας τοῦ Θεοῦ καί μέ τά τεχνητά, λεκτικά ἄνθη τοῦ δικοῦ μας μυστικοῦ παραδείσου. Ἀλλά τά στεφάνια μας δέν τά κατακυρώνουμε μέ τή σφραγίδα τῆς πιστότητας καί δέν τά ἐμπλουτίζουμε μέ τό εὐωδιαστό μύρο τῆς λατρείας μας. Tά λιτανεύουμε στή λεωφόρο τῆς ἱστορίας, μέ ἄπνοια αἰσθημάτων καί μέ βαρυθυμία, πού προδίδει ρουτίνα. Ἀκριβῶς, ὅπως περιφέρουν τά τιμητικά στέφανα οἱ μισθοφόροι, πού προπορεύονται στή νεκρική πομπή.