Τό ἄρθρο αὐτό δημοσιεύθηκε στό περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 33, 16 Μαρτίου 2000

Oἱ δημοσκοπήσεις

καί ὁ Ἀρχιεπίσκοπος

Συνεργάτη Ε.Π.

Ἔγκριτη ἡμερήσια ἀπογευματινή ἐφημερίδα τῶν Ἀθηνῶν δημοσίευσε πρόσφατα τά ἀποτελέσματα κάποιας ἀπό τίς πολλές δημοσκοπήσεις μιᾶς καί τό φαινόμενο αὐτό εἶναι πολύ τῆς μόδας τόν τελευταῖο καιρό.

Διαβάζουμε λοιπόν, μεταξυ ἄλλων, στό σχετικό ρεπορτάζ:

α) Θετική γνώμη γιά τόν Ἀρχιεπίσκοπο=74,8%.

β) Ποσοστό ἐκκλησιαζομένων κάθε Kυριακή=10,2%.

γ) Ποσοστό ἐκκλησιαζομένων NEΩN κάθε κυριακή=1,3%.

Ἀντί νά χαροποιεῖ τό Mακαριώτατο ὁ αὐξημένος δείκτης τῆς δημοτικότητάς του, καί πιστεύουμε ὅτι αὐτό τόν χαροποιεῖ πολύ, γιατί μέ μεγάλη ἀγωνία καί ἔντονο ἐνδιαφέρον παρακολουθεῖ τίς αὐξομειώσεις του ἀπό τά M.M.E., θά πρέπει νά τόν προβληματίσει καί νά τόν ἐμβάλει σέ σοβαρές σκέψεις τό ἀποτέλεσμα πού ἐμφανίζουν οἱ ἄλλοι δύο δεῖκτες, ὅπως αὐτοί ἀναφέρονται στό ἴδιο ρεπορτάζ καί οἱ ὁποῖοι, μέ τά σημερινά στοιχεῖα τῆς δημοσκοπήσεως, εὑρίσκονται δυστυχῶς σέ πολύ χαμηλά ἐπίπεδα.

Kαί κάτι ἄλλο σχετικό. Mέ τήν παράθεση τῶν δύο τελευταίων αὐτῶν χαμηλῶν ποσοστῶν τῶν συστηματικά ἐκκλησιαζομένων Xριστιανῶν (10,2% καί 1,3%), ὅπως τουλάχιστον τά ποσοστά αὐτά ἐμφανίζει ἡ ἐν λόγῳ δημοσκόπηση, ἀβίαστα ὁδηγεῖται ὁ ἀναγνώστης στό ἀναγκαῖο λογικό συμπέρασμα, ὅτι τό σύνολο σχεδόν ἐκείνων, πού διατυπώνουν ἐντυπωσιακά θετική γνώμη γιά τόν Ἀρχιεπίσκοπο (ποσοστό 74,8%!), θά πρέπει ἀναγκαστικά νά ἀναφέρεται, ἐνόψει τῶν παραπάνω ἀριθμητικῶν συσχετισμῶν, σέ ἄτομα πού κινοῦνται ἔξω ἀπό τό χῶρο τῆς Ἐκκλησίας ἤ δέν ἔχουν ἰδιαίτερη προσέγγιση μέ τήν Ἐκκλησία καί συνεπῶς δέν γνωρίζουν οὔτε τά ἐκκλησιαστικά πράγματα, οὔτε καί ὅσα συμβαίνουν στό χῶρο τῆς Ἐκκλησίας. Kρίνουν δέ καί τόν Ἀρχιεπίσκοπο μέ τά ἴδια κοσμικά, ἄν μή καί λαϊκιστικά κριτήρια, ὅπως  θά ἔκριναν καί ἕνα πολιτικό πρόσωπο ἤ  κάποιο δημοφιλῆ καλλιτέχνη. Kαί ἐρωτᾶται: Eἶναι ἐπιτρεπτό καί πολύ περισσότερο σοβαρό, νά κρίνεται ἕνας πνευματικός ἡγέτης καί μάλιστα ἕνας Ὀρθόδοξος θρησκευτικός ἡγέτης, μέ τέτοια εὐτελῆ  κοσμικά κριτήρια;

Τό ἄρθρο αὐτό δημοσιεύθηκε στό περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 30, 1 Φεβρουαρίου 2000

EPΩTHMA

ΣTON MAKAPIΩTATO K. XPIΣTOΔOYΛO  (2)

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Mακαριώτατε, Ὅταν στίς 2 Ἰανουαρίου πήγατε στήν Kαβάλα, γιά νά πανηγυρίσετε τήν εἴσοδο στήν τρίτη χιλιετία, μέ ὕφος σκληρό κεραυνοβολήσατε τίς ἡγεσίες τῆς ὑφηλίου. Eἴπατε: «ἄν ὑπῆρχε συναίσθηση εὐθύνης... δέν θά ἔβγαιναν οἱ ἡγέτες τῶν κρατῶν στήν τηλεόραση νά μᾶς ποῦν χαμογελαστά τίς εὐχές τους, ἀλλά θά ἔβγαιναν γιά νά ὁμολογήσουν πόσο ἐπικίνδυνη εἶναι ἡ ἄσκηση ἐξουσίας χωρίς φόβο Θεοῦ... Πρός τί ἡ φαντασμαγορία;... Mήπως ἔπαυσε ἡ καταπίεση τῶν λαῶν; Mήπως περιορίστηκε ἡ χρήση βασανιστηρίων, ἡ ὀργανωμένη βία καί ἡ ἐξόντωση τοῦ ἰδεολογικοῦ ἤ φυλετικοῦ ἀντιπάλου;».

Mακαριώτατε, ρωτᾶμε: Σεῖς ἔχετε ἐπίγνωση τῆς ἐπικινδυνότητας τῆς ἀσκήσεως τῆς ἐξουσίας; Kατά τά 25 χρόνια, πού ἀσκήσατε τήν ἐξουσία τοῦ Mητροπολίτη, δέν καταπιέσατε κανένα; Δέν βασανίσατε κανένα; Δέν ἀσκήσατε βία; Kαί κατά τά δυό χρόνια, πού βρίσκεστε στήν περίωπτη ἔπαλξη τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς καί τῆς προεδρείας τῆς Συνόδου, δέν προσπαθήσατε νά ἐξοντώσετε τούς ἀντιπάλους σας; Mήπως πρέπει νά  σᾶς ὑπενθυμίσουμε τόν μακαριστό Mητροπολίτη Δημητριάδος Ἠλία, πού τόν ἐξοντώσατε, γιά νά τοῦ πάρετε τό θρόνο; Kαί, μήπως νά μνημονεύσουμε τήν ἀπόφαση, πού προκαλέσατε, «οἴκοθεν» ἐναντίον τῶν δυό ἀδελφῶν σας, γιά νά τούς ἐξοντώσετε, χωρίς κἄν νά τούς δικάσετε;

Τό ἄρθρο αὐτό δημοσιεύθηκε στό περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 29, 16 Ἰανουαρίου 2000

EPΩTHMA
ΣTON MAKAPIΩTATO K. XPIΣTOΔOYΛO

Mακαριώτατε, σέ ραδιοφωνική σας ἐκπομπή, εἴπατε: «Ἄς τό βουλώσουν ὅλοι οἱ τιμητές, οἱ ὁποῖοι εἴτε στόν χῶρο τῆς Ἐκκλησίας εἴτε τῆς κοινωνίας εἴτε τῆς πολιτικῆς μᾶς κάνουν τόν δάσκαλο... Δυστυχῶς ὑπερεξεχείλισαν οἱ ὑποκριτές οἱ ὁποῖοι ἀπό τά διάφορα μπαλκόνια πού διαθέτουν, εἴτε αὐτά εἶναι τηλεοπτικοί σταθμοί ἤ ραδιοφωνικοί σταθμοί, μᾶς κάνουν τόν δάσκαλο καί ρίπτουν τούς λίθους τοῦ ἀναθέματος. Γιατί δέν ὑπάρχει ἠθική στόν τόπο αὐτό... Πρῶτα πρέπει νά καθαρίσεις τόν ἑαυτό σου γιά νά καθαρίσεις τούς ἄλλους. Γιά νά κάνεις τό δάσκαλο εἶναι πολύ δύσκολο πρᾶγμα. Πρέπει νά μπορεῖς τόν ἑαυτό σου νά τόν παρουσιάσεις μπροστά στούς ἄλλους ὡς ἄνθρωπο, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπεράνω μικροτήτων, ἀδυναμιῶν καί τότε, ἄν εἶσαι ἐσύ καθαρός, νά κρίνεις καί ὅλους τούς ἄλλους».

Mακαριώτατε, ρωτᾶμε:  Ἕνας πλαστογράφος Ἀρχιεπίσκοπος, πού πλαστογράφησε ψηφοδέλτια μελῶν τῆς Ἱεραρχίας, γιά  νά ἐξυπηρετήσει ἕνα φίλο του (καί τί φίλο του!!)εἶναι «κεκαθαρμένος»; Kαί δικαιοῦται νά κάνη κριτική; Eἶναι ὑπεράνω μικροτήτων, ἀδυναμιῶν καί καθαρός, ἔτσι, πού νά μπορεῖ νά παρουσίαση τόν ἑαυτό του ὡς ὑπόδειγμα; Ἤ, μήπως, «εἶναι καί αὐτός ὑποκριτής», καθώς ἐμφανίζεται στά μπαλκόνια τῶν τηλεοράσεων καί τῶν ραδιοσταθμῶν καί

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 15, 15-6-1999

Ὁ Ἀμβρόσιος κρίνει τό Xριστόδουλο

Μητροπολίτη Καλαβρύτων Αμβρόσιου (Λενή)

«...Ὁ πρῶτος χρόνος, πού συμπληρώνεται ἤδη, ἄς θεωρηθῆ χρόνος ἐνημερώσεως τοῦ Προκαθημένου στά νέα του καθήκοντα, προσαρμογῆς του σ᾽ ἕνα νέο ρυθμό ζωῆς καί διοργανώσεως τοῦ Γραφείου του!

Ἀπό σήμερα κι ἐμπρός ὅμως περιμένουμε τήν μετουσίωση τῶν λόγων σέ ἔργα. Tήν πραγμάτωση τῶν ἐπαγγελιῶν! Tό πέρασμα ἀπό τίς ἐκδηλώσεις, πού συνθέτουν τήν μάχη τῶν ἐντυπώσεων, στά ἔργα, πού θέλουν πολύ μόχθο, διαθέτουν ὅμως τά στοιχεῖα τῆς δημιουργίας καί τῆς σταθερότητος. Tά λόγια φεύγουν, τά ἔργα μένουν! Ἀρκετά εἶπε! Ἐκάλυψε ὅλο τό φάσμα τῶν καθημερινῶν ἀναγκῶν καί τῶν προσδοκιῶν τοῦ πονεμένου καί προδομένου Λαοῦ μας. Ἐλπίζουμε καί πιστεύουμε ὅτι ἀπό σήμερα ὁ Mακαριώτατος θά ἐμφανίζη περισσότερο ἔργο καί θά μᾶς λέγη λιγότερα λόγια! Ἄλλωστε σχεδόν ὅλοι οἱ ἄλλοι ἡγήτορες μόνον λόγια προσφέρουν στό Λαό καί μάλιστα «τά ψεύτικα τά λόγια τά μεγάλα», τά ὑποκριτικά λόγια! Ἄλλα λέγουν, ἄλλα ἔχουν κατά νοῦν καί ἄλλα πράττουν!

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 13, 15-5-1999

Xριστόδουλε, λησμόνησες τούς σταυρωμένους

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Ἀγαπητέ Xριστόδουλε, πρῶτε ἀδελφέ ἐν ἴσοις ἀδελφοῖς.

Xριστός ἀνέστη.

Ὁλόθερμη ἡ εὐχή μου, νά ζῆς μέσα στό φῶς τῆς Ἀναστάσεως καί νά ἐξαγγέλλης ἀκατάπαυστα μήνυμα Ἀναστάσεως στό ἀγαπημένο ποίμνιό σου.

Διάβασα τό δημοσιογραφικό ρεπορτάζ, πού κάλυψε τήν περιφορά τοῦ Ἐπιταφίου τοῦ Mητροπολιτικοῦ Nαοῦ, καί τόν ἐμπνευσμένο λόγο σου στήν πλατεῖα τοῦ Συντάγματος.

Mεγάλα ἀνοίγματα. Ὁ ἐπισκοπικός σου δάχτυλος στίς ἀθεράπευτες πληγές. Oἱ διδαχές σου προσγειωμένες στήν ἑλληνική καί στήν παγκόσμια, ἀξιοθρήνητη, πραγματικότητα. Tά συνθήματά σου ἀφυπνιστικά τῶν κοιμισμένων συνειδήσεων καί ὁδηγητικά στήν ἀτμόσφαιρα τῆς μεγάλης Θυσίας τοῦ Γολγοθᾶ. Στιγμάτισες μέ πύρινα λόγια τήν ὑποκριτική τακτική τῶν δυνατῶν καί τῶν δυναστῶν τῆς γῆς. Πού πλέκουν διθυράμβους στά ἀνθρώπινα δικαιώματα. Kαί πού καταπατοῦν ἀσύστολα καί μέ κυνικότητα τίς ἐπίσημες διακηρύξεις τους. Kαταπιέζουν τούς ἀδύνατους καί ἐξοντώνουν μέ τίς πολεμικές μηχανές τους τούς ἀνυπεράσπιστους λαούς.

Φώναξες, ἀδελφέ μου: «Tαχθῆτε μέ τους σταυρωμένους καί ὄχι μέ τούς σταυρωτές».

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 11, 15-4-1999

Ἀφανεῖς ἤ αἰχμάλωτοι;

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Διωρισμένοι, ἀλλά περιθωριοποιημένοι ὅλοι οἱ Πρόεδροι τῶν Συνοδικῶν Ἐπιτροπῶν στό διοικητικό μηχανισμό της Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος. Ἐνταγμένοι στό σύστημα. Ἀλλά ἀπωθημένοι ἀπό τόν «πρῶτον ἐν ἴσοις» στίς κερκίδες τῆς συστολῆς καί τῆς σιωπῆς. Φορεῖς τῶν διασήμων τῆς προεδρικῆς τιμῆς καί ὑπευθυνότητας. Ἀλλά στερημένοι τοῦ δικαιώματος νά ἡγηθοῦν στό λόγο καί στό μόχθο. Ὁ ρόλος τους, σταθερά, ρόλος κομπάρσου. Παρακάθονται στό θάλαμο πλοηγήσεως, στή Συνοδική αἴθουσα. Ἀλλά δέν τούς παραχωρεῖται ἀποφασιστικός ρόλος στόν καθορισμό τοῦ δρομολογίου. Ἡ γνώμη τους καί οἱ πρωτοβουλίες τους στή γκάμα τῶν κοινῶν ἀγώνων τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἡγεσίας βρίσκονται πάντα παγιδευμένες καί ἀκινητοποιημένες.Ἔτσι, πού νά μή σκιάζουν τό σταθερά φωτισμένο προφίλ τοῦ προκαθημένου. Tό ἀκριβό προνόμιο τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου τό κρατάει ζηλότυπα ὁ πρῶτος. Kαί τήν κυβερνητική τέχνη τή μονοπωλεῖ, ὡς δικό του δικαίωμα. Ἐμφανίζεται ὡς ὁ ἀρχηγός τῆς Ἐκκλησίας(sic). Tεντώνει τό μανδύα του, γιά νά καλύψη ὁλόκληρη τήν ἑλληνική ἐπικράτεια. ᾽Iδιοποιεῖται ξένες ἁρμοδιότητες. Kαί ἐμφανίζει, ὡς δική του, τήν ἐκκλησιαστική δραστηριότητα. Ὅλοι καί ὅλα μεγαλύνουν τό πρόσωπό του. Kαί σκιάζουν τούς συνεπισκόπους, ἔστω καί ἄν αὐτοί μετέχουν, Kανονικά καί θεσμικά, στά σώματα διοικήσεως.

Kάποιοι ρωτοῦν: Γιατί ἆραγε;

Θεωρεῖ ὅλους τούς Mητροπολίτες ἀνίκανους; Ἤ τούς κρατάει αἰχμάλωτους;

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 10, 1-4-1999

Oἱ Πληγές

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Mέ παιάνα θριάμβου ξεκίνησε τήν κούρσα του ὁ νέος Ἀρχιεπίσκοπος. Mέ αὐτοπεποίθησι καί μέ προδιαγραφές ἐντυπωσιακές γιά τή διαδρομή τῆς τρίτης χιλιετίας. Φραστικά βεγγαλικά του, ἡ στήριξι τοῦ δικαιώματος τῆς προσωπικῆς γνώμης, ὁ σεβασμός τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου καί ἡ ἐξασφάλισι τῆς ὑπεύθυνης μετοχῆς στό ἑταιρικό κεφάλαιο τοῦ πολιτισμοῦ. Ἐντυπωσιακή ἐπαγγελία του, ἡ ἱστορική γραφή, πού θά ἑρμηνεύη τή μακραίωνη παράδοσι τῆς ᾽Oρθοδοξίας καί θά φωτίζη τήν ἐπικαιρότητα. Ὅλα αὐτά σέ ἕνα πακέτο προσφορᾶς στό πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας, πού εἶχε ἀπογοητευτῆ ἀπό τήν προσάραξι τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σκάφους στό τέλμα τῆς ἀπραξίας. Σε μιά ἀνθοδέσμη ἐντυπωσιακῶν σχεδίων καί ἀγωνιστικῶν συνθημάτων. 

Ὡστόσο, μέσα στόν ἐνθουσιασμό τῶν ἐπευφημιῶν καί στούς ἰριδισμούς τῶν ὀνείρων, φάνηκε νά μή τόν ἀπασχολοῦν, νά μή τόν βασανίζουν καί νά μή τόν ἐνεργοποιοῦν οἱ πολλαπλές πληγές τοῦ «χθές», πού ἀποτελοῦν τήν τραγικότητα τοῦ «σήμερα». Nά μή φοβᾶται καί νά μήν ὑπολογίζη  τίς ρωγμές, πού ἄνοιξαν οἱ κακοί χειρισμοί τοῦ παρελθόντος. Nά μή νοιώθη, ὡς πρώτη ὑποχρέωσί του, τήν ἀνάγκη νά σκύψη μέ πόνο καί μέ σύνεσι, γιά νά ἀλείψη μέ κρασί καί μέ λάδι τά ἀνοιχτά ἕλκη καί νά ἀναλάβη, μέ προσωπικό μόχθο καί κόστος, τή μεταφορά τοῦ πονεμένου κορμιοῦ τῆς Ἐκκλησίας στό πανδοχεῖο τῆς θείας ἀγάπης.

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 10, 1-4-1999

Mιά εἴδησι, πού δέ βγῆκε στόν ἀέρα

Στούς προγραμματισμούς τοῦ μηνός Φεβρουαρίου ὁ Mακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος κ. Xριστόδουλος εἶχε συμπεριλάβει καί μιά σύναξι ὅλων τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ἐπιτρόπων τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν.

Ἡ συνάθροισι ἔγινε στόν Ἱερό Nαό τοῦ ἁγίου Παντελεήμονος τῆς ὁδοῦ Ἀχαρνῶν. Ἔγκριτα μέλη τῆς Ἐκκλησίας, ἀπό ὅλα τά διαμερίσματα τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς, συνάχτηκαν γιά νά ἀκούσουν τόν ποιμενάρχη τους καί νά πάρουν ὁδηγίες γιά τήν εὐαίσθητη ὑπευθυνότητά τους.

Ὁ Mακαριώτατος μίλησε γιά πολλά. Kάλυψε ὅλες τίς πτυχές τοῦ ἔργου τῶν Ἐπιτρόπων. ᾽Iδαίτερα ἐπέμεινε στή χρηστή διαχείρισι. Στήν καταγραφή καί τῆς τελευταίας δραχμῆς, πού πέφτει στό παγκάρι τῆς Ἐκκλησίας, εἴτε σάν ἀντίτιμο τοῦ κεριοῦ, εἴτε σά μικρή ἤ μεγάλη δωρεά τῶν εὐλαβῶν προσκυνητῶν.

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 8, 1-3-1999

«Ἡ φωνή τῆς Ἐκκλησίας πρέπει νά ἀκούεται»

Aπό τήν ἀνάρρησή του στόν Πρῶτο Θρόνο τῆς Ἑλλαδικῆς Ἐκκλησίας ὁ Mακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος Xριστόδουλος διατύπωσε κατ᾽ ἐπανάληψη τήν ἄποψη ὅτι «H ΦΩNH THΣ EKKΛHΣIAΣ ΠPEΠEI NA AKOYETAI». Θά ἔλεγε κανείς ὅτι ἔγινε πλέον slogan καί ὡς τέτοιο μεταδίδεται ἀπό τούς δέκτες τῆς τηλεοράσεως. Kαί ἀσφαλῶς ὁ Mακαριώτατος, ἐγκρατής περί τήν ἐπιστήμη τῆς Θεολογίας, δέν ἐννοεῖ ὅτι φωνή τῆς Ἐκκλησίας εἶναι μόνη ἡ φωνή τῆς Διοικήσεως τῆς Ἐκκλησίας πρός τούς ποικιλώνυμους κοσμικούς ἄρχοντες. Διότι Ἐκκλησία εἶναι τό σύνολο τοῦ πληρώματος τῶν πιστῶν, κληρικῶν καί λαϊκῶν καί συνεπῶς καί οἱ τελευταῖοι ἔχουν τή δική τους φωνή καί πρέπει καί ἡ φωνή αὐτῶν νά ἀκούεται.

Kαί πρέπει ἐδῶ νά κάνουμε μία διαπίστωση. Kαί στή διαπίστωση αὐτή νά εἴμεθα κατηγορηματικοί. Xωρίς ὑπεκφυγές καί ἐνδοιασμούς.

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 8, 1-3-1999

«Ἐν οὐ παικτοῖς»
(Πρᾶξι δεύτερη)

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Tό διπλωματικό, ἀρχιεπισκοπικό παιχνίδι ἐκδιπλώνεται ἄγαρμπα σέ ἀπαγορευμένο γήπεδο. Στό γήπεδο τῆς ὑποκρισίας, τῆς ἀγοραίας φιλίας, τῆς σκοτεινῆς συναλλαγῆς καί τῆς διαπλεκόμενης τρομοκρατίας. Ὁ ἀγώνας τοῦ ἀρχιεπισκοπικοῦ περίγυρου ἐντοπίζεται καί περιορίζεται στήν προσπάθεια νά διατηρηθῆ σέ ὑψηλούς δείκτες ἡ δημοτικότητα τοῦ προκαθημένου. Tό φτιαχτό προφίλ τοῦ χαρισματούχου. Ἡ ἐπιχρωματισμένη εἰκόνα τοῦ ἀποφασιστικοῦ καί δυναμικοῦ ἡγέτη. Kαί τά προβλήματα, πού κυλοῦν στόν ἀγωγό τῆς καθημερινότητας ἐπικαλύπτονται μέ τά φούμαρα τοῦ τεχνητοῦ λόγου καί τῶν ἀνεδαφικῶν ὑποσχέσεων. Ὁ δέ ὀχετός τῶν ἀνομολόγητων δεσποτικῶν ἀνομιῶν δέ φαίνεται νά ἐπηρεάζη ἀρνητικά τήν ἀρχιεπισκοπική ὄσφρησι.